დღეს ვფიქრობდი შარშანდელ ამბებზე დამეწერა ჩემი მოგონებები, თუმცა გადავიფიქრე. მოსაგონარი კარგი არაფერია და როცა ვფიქრობდი ამ ყველაფერზე ძალიან ცუდ ხასიათზე დავდექი. ამიტომ გადავწყვიტე საერთოდ სხვა საკითხზე დავწერო და ჩემი აზრები მოგახსენით ქართული პოლიტიკის შესახებ. ამ პოსტში ერთმანეთს შევადარებ 2003 წლის ოპოზიციას და დღევანდელ ოპზიციას.
საქმე ისაა, რომ ორივე შემთხვევაში რაღაც ეტაპზე ოპოზიციას ვუჭერდი მხარს. 2003-ში შევარდნაძის წინააღმდეგ, 2007-ში – სააკაშვილის, თუმცა ორივე შემთხვევაში ნეიტრალურ ”პოზაში” დავრჩი ბოლოს. ჩემმა ვირტუალურმა მეგობარმა ლიშთოთამ პირად-ვირტუალურ საუბარში მითხრა, ”შენ ქრონიკული ოპოზიციონერი ხარ, როგორც ძალიან ბევრი ადამიანი ამ ქვეყანაშიო.” მაშინ შოთას ვუპასუხე, რომ მე ქრონიკული ოპოზიციონერი კი არა იდეალისტი ვიყავი ქრონიკული ძიების რეჟიმში.
დავიწყოთ - განსხვავება მაშინდელ და დღევანდელ ოპოზიციონერებს ან ოპოზიციურ მუხტს შორის არის მოლოდინები:
შევარდნაძის წასვლის შემდეგ ჩვენ ყველამ ვიცოდით, რომ სიტუაცია შეიცვლებოდა უკეთესობისკენ (როგორ რა შეიცვალა ეს უკვე სხვა საკითხია) – ბრძოლა კორუფციასთან, სოციალური პირობების გაუმჯობესება, ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება, ეკონომიკა, საერთაშორის ურთიერთობები, ღირებულებების ცვლილება, სიტყვის თავისუფლება და ა.შ. მართალია ძალიან ბევრი მოლოდინი ვერ გამართლდა, თუმცა იმაზე უკეთესად ნამდვილად არის საქმე ვიდრე იყო (თუ ომს და ტერიტორიებს არ ჩავთვლით, რომელიც ჩემი აზრით სულაც არაა მთავრობის ბრალი – ნუ თავისი წილი აქვს რა თქმა უნდა ამ ყველაფერში მთავრობასაც, მაგრამ ისე არა როგორც ამას ოპოზიციონერები გვიხატავენ). მიუხედავად ამ ყველაფრისა დღემდე არ ვნანობ 2003 წელს ვარდების რევოლუციისას რუსთაველზე ამერიკის დროშით დგომას (მაშინაც ამერიკოფილი ვიყავი :) ).
ახლა შევხედოთ რა მოლოდინებია დღევანდელი ოპოზიციის მოსვლის შემთხვევაში – ერთ მარტივ მაგალითს მოვიყვან: ამასწინად, ჩემმა მეგობარმა მოყვა ფორუმზე, ერთ-ერთ ტაქსში ჯდომისას შემდგარი საუბრის შესახებ; ტაქსისტმა აღტაცებით აღნიშნა რომ ბანკის სესხს აღარ იხდიდა: ”ადრე მაწვებოდნენ მოიტანეო, ახლა კიდე მეხვეწებიან რამე მაინც გადაიხადეო, სულ მალე კიდე საერთოდ ხახვივით შევირჩენო.” ცხადია მე იმას არ ვამბობ რომ ოპოზიციის ყველა მხარდამჭერი ასე ფიქრობს, მაგრამ ასეთი ხალხი მრავლადაა, ძალიან ბევრია განაწყენებული ხალხი – აი იდეალებისთვის მებრძოლი და რეალურად შეცდომების გამო გარეთ გამოსული ხალხი ძალიან ცოტაა, თვითონ ოპოზიციის ლიდერებს შორისაც კი. ფაქტია რომ ჩვენ ყველას, ოპოზიციონერებს, ხელისუფლების მხარდამჭერებს და ნეიტრალებს მოლოდინი ერთი გვაქვს – უკეთესობისკენ არაფერი შეიცვლება; იმას არ ვამბობ და არ ვამტკიცებ ბატონო, რომ უარესობისკენ წავა, მაგრამ უკეთესობა რომ არ იქნება ეს ცხადია – ჯერ ერთი როგორც ზემოთ აღვნიშნე თვითონ ოპოზიციონერებში არაა ამის მოლოდინი. იმ ტაქსისტის და მისი მსგავსი ადამიანებისთვის მხოლოდ განვადებით გამოტანილი სარეცხი მანქანის ”შეტყაპუნებაა” მთავარი და არა ქვეყნის წინსვლა. თუმცა ობიექტურობა მოითხოვს აღინიშნოს, რომ ეს ტაქსისტი ალბათ იმედგაცრუებულია 2003 წლის მოლოდენების გამო, მას ეგონა რომ კარგად იცხოვრებდა და ეს ასეც უნდა ყოფილიყო. მაგრამ მაშინ მას კარგად ცხოვრება უნდოდა, ქვეყნის განვითარებაც უნდოდა, თავისი შვილის კეთილდღეობა უნდოდა – დღეს მას სარეცხი მანქანა უნდა მუქთად.
მოლოდინების რეზიუმე:
ა) ოპოზიცია პროგრამის და გეგმების ხსენებისას იცინის, ქილიკობს. მე მახსოვს საკანში გამართული ცინიკური საუბარი: ”სამეგრელოში ერთმა ბუტკის ქალმა პროგრამა მოგვთხოვა ოპოზიციონერებსო, ისე ხმას ვერ მოგცემთო.” და რა გასაკვირია რომ ამ ადამიანს მართლაც სდომოდა პროგრამა? აქ ჩანს ჩემი აზრით ამომრჩევლის მიმართ უპატივცემულობა. პათოსი ერთია – გამომყევი, სად რა მნიშვნელობა აქვს? არადა კაცმა რომ სთქვას, იმ ქვეყანაში რომელშიც ამერიკაზე დიდი თუთის ხეები დგას ამომრჩევლის ინტელექტი და პოლიტიკური კულტურა რატომ უნდა გიკვირდეს?
ბ) ჩემი აზრით ხელისუფლება გაუშვა ხელიდან ისტორიული შანსი, ექცია საქართველო ნამდვილ დემოკრატიულ და განვითარებულ ქვეყანად. მეტი აქ რა უნდა ითქვას? შეცდომა ბევრია, თან ძალიან დიდი შეცდომები, მაგრამ შეჩვეული ჭირი მირჩევნია მე პირადად (ეს იმიტომ რომ ოპოზიციის რეგრესულობას არ ვამტკიცებ, ხელისუფლებას ვუყენებ ტოლსწორად).
გ) 2003 წელს ვარდების რევოლუციაზე დგომას არ ვნანობ, 2007 წლის 7 ნოემბერში მონაწილეობას – კი. მეორე შემთხვევაში უფრო მოტყუებულად და იმედგაცრუებულად ვიგრძენი თავი.
მაშინდელ ოპოზიციას, ისევე როგორც დღეს ყავდა ”უცნობი.” ადამიანი რომელიც დღეს ბევრს გულს ურევს და ბევრის ქილიკის სამიზნეა, მაშინ რეალურად ქმნიდა ამინდს საზოგადოებრივი აზრის თვალსაზრისით. მისი ამბოხის სტილის მუსაკა, რომელიც უთითებდა ხელსუფლების მანკიერებაზე, მოუწოდებდა საზოგადოებას ამასთან ბრძოლას და ა.შ. დიდ როლს თამაშობდა იმ პროცესებში რაც შემდეგ მოხდა. მახსოვს პერიოდ როცა ”უცნობის” კასეტები ყველა მეორეს კი არა 10-დან 9 კაცს ჰქონდა ნაყიდი. მოგვწონს არ მოგვწონს ეს უნდა ვაღიაროთ. მაშინ უცნობი იყო ”ზორო,” დღეს ის არის საკანში გამოკეტილი ჯამბაზი, რომელიც იმ დონემდე გააფეტიშეს რომ წმინდა გიორგისაც უწოდებენ. მაშინ მას ქონდა ”დუხი,” დღეს ის ფარისველია.
საზოგადოება მაშინ შეკრა ინტელექტმაც, თუ მაშინდელ ქარიზმატულ ლიდერებს, ზემოთ ჩამოთვლილი ფაქტორების გარდა, ინტელექტი ჰქონდათ წინ წამოწეული – დღეს ”ჯიგარია” წინ, ფსევდო ”ილიაიზმი,” რელიგიური სპეკულაციები, შიდა არეულობები და ამბიციები, მოღალატეობრივი მენტალიტეტი (თოფაძის, სტურუას და მსგავსების გამონათქვამები რად ღირს მარტო) და ა.შ. და ა.შ. ამ ყველაფრის გაგრძელება უსასრულობამდე შეიძლება.
ბევრი რომ აღარ გავაგრძელო ასე ვიტყვი: დღევანდელი ოპოზიცია გადააგდებდა შევარდნაძეს, მაგრამ საკაშვილს ვერ მოერევა. 2003 წლის ოპოზიცია შევარდნაძესაც გადააგდებდა, სააკაშვილსაც და დღევანდელ გაერთიანებულ ოპოზიციასაც.
დისკუსიას გახსნილად ვაცხადებ :)